بزرگان مدفون در حرم مطهر امام رضا

بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) در مشهد مقدس از مهم ترین جاذبه های گردشگری ایران محسوب می‌شود. مشهد به دلیل قدمت تاریخی که دارد مشاهیر و بزرگان زیادی را در طول تاریخ پرورش داده است. از بزرگ ترین مشاهیر و بزرگان تاریخ ایران و جهان می‌توان به ابوالقاسم فردوسی اشاره کرد. که آرامگاه وی در خارج از مشهد در شهر توس واقع است.
بزرگان بسیاری در این شهر مقدس تربیت یافته اند یا زندگی خود را در این شهر تاریخی گذرانده اند که بسیاری از آنان در آستان قدس رضوی به خاک سپرده شده اند. خیلی از افرادی که برای زیارت امام رضا (ع) به مشهد سفر می‌کنند علاوه بر زیارت بارگاه امام هشتم، بر سر مزار بزرگان تاریخ هم می‌روند.
در زیر به برخی از بزرگانی که در آستان قدس رضوی به خاک سپرده شده‌اند می‌پردازیم.

بزرگان و مشاهیر تاریخ که در حرم امام رضا دفن شده‌اند:

  • شیخ بهایی: بهاء الدین محمد معروف به شیخ بهایی از سال ۹۵۳ تا ۱۰۳۰ هجری قمری می‌زیست. وی در لبنان چشم به جهان گشود. ایشان فرزند شیخ حسین است که نسبش به حارث همدانی می‌رسد. ایشان در سن ۱۳ سالگی همراه پدرش که جز فقها و محدثین بود، به ایران آمد. در طول زندگانی خود سفر های علمی و تحقیقی بسیاری انجام داده است و کتاب هایی نظیر جامع عباسی در فقه، عروةالوثقی در تفسیر قرآن، خلاصه الحساب، اربعین، ‌کشکول را به نگارش درآورده است. شیخ بهایی معماری صحن عتیق(انقلاب اسلامی) حرم مطهر رضوی را انجام داده است و در حرم مطهر رضوی به تدریس مشغول بوده است. بعد از فوت وی ایشان را در همان مکانی که تدریس می‌کردند دفن کردند. سالانه میلیون ها مسافر به مقبره شیخ بهایی در حرم مطهر رضوی مشرف می‌شوند، در واقع جز پر بازدید ترین مقبره های حرم مطهر به شمار می‌رود.
  • آیت الله شیخ محمد تقی آملی: وی در سال ۱۳۰۴ هجری قمری در تهران متولد شد. ایشان فرزند مولا محمد آملی هستند. شیخ محمد تقی آملی از علمای معاصر و مجتهد در فروع و اصول بودند. به گفته برخی مرحوم از جمله شخصیت‌هایی است که توفیق تشرف و ملاقات با حضرت امام زمان (عج) را پیدا کرده است. در سال ۱۳۹۱ هجری قمری در تهران دار فانی را وداع گفتند و در باغ رضوان حرم مطهر حضرت رضا (ع) در مقبره میرزا حسین فقیه سبزواری به خاک سپرده شده است.
  • شیخ نخودکی: آیت الله شیخ حسنعلی اصفهانی معروف به شیخ نخودکی در سال ۱۲۷۹ تا ۱۳۶۱ هجری قمری زندگی میکرد. ایشان تعلیمات دینی و علوم فقه را از همان کودکی از پدر و مادر خود فراگرفت و برای تکمیل دانش خود به مشهد سفر کرد. وی بیش از نیمی از عمر خود را در مشهد زندگی کرد که اوقات خود را با تدریس می‌گذرانید و باقی زمان خود را صرف برآوردن حاجات مومنان و رفع گرفتاری های آنان می‌کرد. از جمله آثار وی می‌توان به ترجمه و تصحیح کتاب صلاه فیض کاشانی، تعلیقاتی بر تذکره المتقین شیخ محمدبهاری، رسائلی در توحید، امامت،‌ معرفت نفس، مقامات عارفین، شرایط سیر و سلوک اشاره کرد. در حال حاضر مقبره وی در حرم مطهر رضوی است که زائران زیادی برای برآوردن حاجات خود به مزار ایشان مشرف می‌شوند.
  • علاّمه امین‌الاسلام طبرسی: ابوعلی فضل بن حسن طَبرسی وی در سال ۴۶۸ هجری قمری دیده به جهان گشود. ایشان از جمله اندیشمندان نادری است که در تفسیر خبره است. ایشان بعد از هشتاد سال خدمت به اسلام در شب عید قربان در سال ۵۴۸ هجری قمری در شهر سبزوار دار فانی را وداع گفت. مقبره ایشان در حال حاضر در باغ رضوان امام رضا (ع) قرار دارد.
  • آیت‌الله شیخ حبیب‌الله گلپایگانی: آیت‌الله شیخ حبیب‌الله گلپایگانی در سال ۱۲۹۷ در شهر گلپایگان چشم به جهان گشود. در سن ۳۸ سالگی پیاده راهی مشهد شد و در مدرسه فاضل خان و خیرات خان شروع به تدریس فقه و تفسیر کرد. ایشان بعد از ۲۵ سال خدمت در مسجد گوهرشاد و مدارس دینی در سال ۱۳۸۴ دیده بر جهان گشود و مقبره وی در در رواق دارالسلام حرم مطهر قرار دارد.
  • علامه سیدجلال‌الدین آشتیانی: از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۸۴ هجری شمسی زندگی می‌کردند. ایشان در زمینه فلسفه و عرفان اسلامی متخصص بوده اند. وی شاگرد آیت‌الله العظمی بروجردی، علامه طباطبایی، میرزا احمد و میرزا مهدی آشتیانی بوده است. از فعالیت این عالم بزرگوار می‌توان به تدریس در دانشگاه مشهد، مدیر گروه فلسفه و حکمت ،تدریس حکمت و عرفان در مدرسه امام صادق، نام برد که همکاری با دکتر سید حسین نصر از مهم ترین فعالیت وی بوده است. مرقد مطهر علامه سید جلال الدین آشتیانی در آستان قدس رضوی قرار دارد.
  • سید محمود مجتهدی سیستانی: ایشان در خانواده ای با تقوی در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی در مشهد به دنیا آمد. تحصیلات درس خارج خود را برای تکمیل علم خود به حوزه علمیه قم و نجف رفت وسپس پایان عمر خود را در مشهد سپری کرد. ایشان در سن ۶۰ سالگی در سال ۱۳۷۲ در گذشت و پیکر پاک ایشان در جوار بارگاه منور امام رضا به خاک سپرده شد.
  • آیت‌الله حاج شیخ ذبیح‌الله ذبیحی قوچانی: ایشان از علمای عامل و مجتهد معاصر خراسان است در سال ۱۲۸۹ در روستای خیر آباد مریوان متولد شد. در سال ۱۳۷۲ شمسی بر اثر سکته قلبی در گذشت و ایشان را در صحن آزادی نزدیک ایوان طلا به خاک سپردند.
  • علامه محمد صالح مازندرانی (سمنانی): علامه سمنانی در سال ۱۲۹۸ هجری قمری در کربلا معلی به دنیا آمد. ایشان تحصیلات عالیه خود را در نجف اشرف به پایان رساند و برای درمان بیماری چشم خود به ایران مراجعت کرد، بعد از مدت کوتاهی اقامت در تهران به مازندران در شهر اجدادی خود میرود. در سن ۹۱ سالگی در سال ۱۳۹۱ هجری قمری دار فانی را وداع گفت و در جوار بارگاه امام رضا به خاک سپرده شد.
  • علامه محمد تقی جعفری: ایشان در سال ۱۳۰۴ شمسی در تبریز متولد شد. تحصیلات عالیه خود را در تهران، تبریز، قم و نجف اشرف گذراند، اما ایشان علاوه بر دروس فقه و عرفان در زمینه ریاضی و فیزیک نیز تحصیل کرده است. علامه محمد تقی جعفری در سال ۱۳۷۷ بر اثر بیماری دار فانی را وداع گفت و در رواق دارالزهرا در مرقد امام رضا به خاک سپرده شد.

بزرگان تاریخ معمولا بنا بر وصیت خودشان در جوار امام رضا به خاک سپرده می‌شوند یا مریدان آن‌ها برای ادای احترام پیکر پاک ایشان را در آستان قدس رضوی دفن می‌کنند.